مقدمه

تاریخچه کیف پول پورتیس

Portis در سال ۲۰۱۸ شکل گرفت و فعالیت آن عمدتاً بر ساده‌سازی تجربه استفاده از برنامه‌های مبتنی بر اتریوم و Web3 متمرکز بود. ایده اصلی پروژه این بود که پیچیدگی‌های معمول ایجاد کیف پول و اتصال آن به برنامه‌های غیرمتمرکز تا حد امکان از دید کاربران عادی حذف شود. در مدل Portis، توسعه‌دهنده می‌توانست SDK پروژه را در dApp خود ادغام کند و کاربر نیز بدون نیاز به نصب یک افزونه مجزا وارد محیط کیف پول شود. همین ویژگی Portis را به یکی از نمونه‌های اولیه تلاش برای نزدیک کردن تجربه Web3 به الگوهای آشنای Web2 تبدیل کرد. در آوریل ۲۰۲۰، ShapeShift استارتاپ Portis را خریداری کرد و اعلام کرد که فناوری آن در مسیر توسعه محصولات خود استفاده خواهد شد. ShapeShift در همان دوره Portis را راهکاری برای برنامه‌های Web3 مبتنی بر اتریوم معرفی می‌کرد.

Portis در ادامه در اکوسیستم ShapeShift مورد استفاده قرار گرفت، اما این وضعیت دائمی نبود. در برنامه توسعه ShapeShift برای ابتدای سال ۲۰۲۳، توقف Portis Wallet به‌صراحت مطرح شد و ShapeShift اعلام کرد کاربران باید مسیر مهاجرت به کیف پول بومی ShapeShift را در اختیار داشته باشند. بنابراین، هنگام مطالعه مطالب قدیمی درباره Portis باید تاریخ انتشار آنها نیز مورد توجه قرار گیرد.

فرایند کلی عملکرد Portis

Portis حضانتی بود یا غیرحضانتی؟

یکی از مهم‌ترین مفاهیم هنگام بررسی کیف پول‌های رمزدارایی، تفاوت میان کیف پول حضانتی و غیرحضانتی است. در سرویس‌های حضانتی، کلیدهای لازم برای کنترل دارایی معمولاً توسط ارائه‌دهنده سرویس مدیریت می‌شوند. در مقابل، ساختار کیف پول غیرحضانتی به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که کنترل کلیدهای مربوط به دارایی در اختیار کاربر باشد.Portis به‌عنوان راهکار غیرحضانتی یا Self-Custody معرفی می‌شد. نکته مهم این است که تجربه کاربری آن با کیف پول‌های سنتی غیرحضانتی تفاوت داشت. استفاده از ایمیل و رمز عبور ممکن بود در نگاه اول ساختاری شبیه حساب‌های متمرکز ایجاد کند، اما معماری رمزنگاری Portis برای جلوگیری از دسترسی مستقیم سرور به کلیدهای رمزنگاری طراحی شده بود. وایت‌پیپر Portis توضیح می‌دهد که کلیدهای رمزنگاری در دستگاه کاربر ایجاد و مدیریت می‌شدند و اطلاعات پیش از انتقال به سرور رمزگذاری می‌شدند.

ساختار امنیتی Portis

امنیت Portis تنها به رمز عبور حساب محدود نبود. بخش مهمی از معماری این کیف پول بر رمزگذاری سمت Client استوار بود. طبق مستندات فنی Portis، کیف پول در سمت کاربر رمزگذاری می‌شد و داده رمزگذاری‌شده سپس امکان ذخیره در زیرساخت Portis را پیدا می‌کرد. این تفاوت مهمی با ذخیره مستقیم کلید خصوصی به شکل قابل‌خواندن روی سرور محسوب می‌شود.

با این حال، اصطلاح «غیرحضانتی» نباید با «بدون ریسک» اشتباه گرفته شود. هر کیف پول نرم‌افزاری و تحت وب می‌تواند در معرض ریسک‌هایی مانند فیشینگ، صفحات جعلی، بدافزار، سرقت رمز عبور یا خطای کاربر قرار گیرد. حتی در دوره فعالیت Portis نیز نمونه‌هایی از برنامه‌های جعلی با نام این کیف پول گزارش شده بود. بنابراین کاربران باید میان امنیت معماری کیف پول و امنیت محیطی که خودشان در آن فعالیت می‌کنند تفاوت قائل شوند.

Portis و برنامه‌های غیرمتمرکز

یکی از کاربردهای اصلی Portis اتصال کاربران به dAppها بود. برنامه غیرمتمرکز یا Decentralized Application نرم‌افزاری است که بخشی از منطق آن از طریق شبکه بلاکچین و قراردادهای هوشمند اجرا می‌شود. برای تعامل با چنین برنامه‌ای، کاربر معمولاً باید یک کیف پول Web3 را به برنامه متصل کند.

Portis این مسئله را از سمت توسعه‌دهنده نیز مورد توجه قرار داده بود. SDK پروژه نقش واسط بین dApp و رابط Portis را برعهده داشت. براساس وایت‌پیپر پروژه، SDK می‌توانست ارتباط موردنیاز برای تولید تراکنش یا پیام و انتقال آن جهت امضا در رابط Portis را فراهم کند. ارتباط میان SDK و Client نیز با استفاده از سازوکارهای مرورگر انجام می‌شد.

مزایا و معایب کیف پول Portis

هیچ کیف پولی را نمی‌توان تنها براساس راحتی استفاده ارزیابی کرد. معیارهایی مانند امنیت، کنترل کلیدها، پشتیبانی شبکه، روش بازیابی، سابقه توسعه و وضعیت فعلی سرویس نیز اهمیت دارند.

شبکه‌ها و رمزدارایی‌های Portis

Portis در طول دوره فعالیت خود تنها به یک دارایی محدود نبود و از چندین شبکه و دارایی پشتیبانی می‌کرد. در منابع و نسخه‌های مختلف Portis نام شبکه‌هایی مانند Ethereum و Bitcoin و همچنین برخی اکوسیستم‌های دیگر دیده می‌شود. با این حال، فهرست شبکه‌های پشتیبانی‌شده در طول زمان تغییر می‌کرد.به همین دلیل، برای یک مقاله امروزی بهتر است فهرست قدیمی شبکه‌ها به‌عنوان قابلیت تاریخی Portis معرفی شود و نه فهرست فعلی. زیرا سرویس دیگر یک کیف پول فعال نیست که بتوان پشتیبانی لحظه‌ای شبکه‌های آن را بررسی کرد.

آیا Portis رایگان بود؟

ایجاد حساب و استفاده پایه از Portis در دوره فعالیت آن معمولاً نیازمند پرداخت هزینه اشتراک جداگانه از سوی کاربر نبود. با این حال، این موضوع نباید با «تراکنش رایگان» اشتباه گرفته شود.هنگامی که کاربر یک تراکنش بلاکچینی انجام می‌دهد، بسته به شبکه مورد استفاده ممکن است لازم باشد کارمزد شبکه یا Gas Fee پرداخت کند. این مبلغ به اعتبارسنج‌ها یا سازوکار پردازش شبکه مربوط است و لزوماً درآمد کیف پول محسوب نمی‌شود.در قابلیت‌های خرید رمزدارایی با ارز فیات نیز ممکن بود هزینه‌های ارائه‌دهنده پرداخت، کارت بانکی یا سرویس واسط اعمال شود. بنابراین هنگام بررسی کارمزد یک کیف پول باید میان سه مفهوم تفاوت قائل شد:

کارمزد کیف پول، کارمزد شبکه و کارمزد ارائه‌دهنده خدمات خرید.

آموزش ساخت حساب Portis

توجه: مراحل این بخش مربوط به زمانی است که سرویس Portis فعال بود و نباید به‌عنوان آموزش ایجاد حساب جدید در سال ۲۰۲۶ در نظر گرفته شود.

یکی از ویژگی‌های اصلی Portis، ساده بودن ایجاد حساب بود. کاربر هنگام ورود به یک dApp سازگار یا رابط Portis می‌توانست گزینه ایجاد حساب را انتخاب کرده و ایمیل خود را وارد کند. سپس رمز عبوری برای حساب تعیین می‌شد و فرایندهای لازم برای ایجاد کیف پول و رمزگذاری اطلاعات در سمت کاربر انجام می‌گرفت.برخلاف برخی کیف پول‌های مرورگری آن دوره، کاربر مجبور نبود پیش از ورود به dApp افزونه جداگانه‌ای نصب کند. همین موضوع یکی از نقاط اصلی طراحی Portis بود.

آموزش ارسال رمزدارایی از Portis

ارسال رمزدارایی از کیف پول Portis نیز مانند بسیاری از کیف پول‌های نرم‌افزاری از طریق انتخاب دارایی، وارد کردن آدرس مقصد و تعیین مبلغ انجام می‌شد.کاربر ابتدا دارایی موردنظر را انتخاب می‌کرد، آدرس گیرنده را وارد می‌کرد و سپس مقدار انتقال را مشخص می‌کرد. پس از نمایش اطلاعات تراکنش، لازم بود جزئیات به‌دقت بررسی و تراکنش تأیید شود.از آنجا که تراکنش‌های بلاکچینی معمولاً پس از ثبت نهایی قابلیت لغو مستقیم ندارند، بررسی چند کاراکتر ابتدایی و انتهایی آدرس، شبکه و مبلغ پیش از تأیید اهمیت زیادی دارد.در انتقال مبالغ قابل‌توجه نیز انجام یک تراکنش آزمایشی با مبلغ کم می‌تواند احتمال خطای عملیاتی را کاهش دهد.

خرید رمزدارایی با Portis

در برخی دوره‌های فعالیت Portis امکان استفاده از خدمات خرید رمزدارایی نیز در اکوسیستم آن ارائه می‌شد. این نوع خدمات معمولاً با کمک ارائه‌دهندگان پرداخت شخص ثالث انجام می‌شوند و باید از عملکرد اصلی کیف پول تفکیک شوند.کاربر دارایی و مبلغ موردنظر را مشخص می‌کرد و سپس مراحل مربوط به ارائه‌دهنده پرداخت را طی می‌کرد. بسته به کشور، روش پرداخت و ارائه‌دهنده سرویس، ممکن بود شرایط احراز هویت و کارمزد متفاوت باشد.بنابراین ادعای کلی «Portis بدون KYC بود» دقیق نیست؛ زیرا باید میان ایجاد و استفاده از کیف پول و خرید رمزدارایی از طریق خدمات مالی شخص ثالث تفاوت قائل شد.

نکات امنیتی در استفاده از کیف پول‌های Web3

صرف‌نظر از اینکه از چه کیف پولی استفاده می‌شود، امنیت دارایی‌های دیجیتال تا حد زیادی به رفتار کاربر وابسته است. حملات فیشینگ یکی از مهم‌ترین تهدیدهای این حوزه هستند و مهاجم ممکن است سایتی مشابه رابط کیف پول یا dApp ایجاد کند تا اطلاعات حساس کاربر را دریافت کند. عبارت بازیابی، کلید خصوصی و سایر اطلاعات حساس کیف پول نباید در اختیار افراد دیگر قرار گیرد. همچنین درخواست غیرمنتظره یک سایت برای وارد کردن Seed Phrase باید به‌عنوان یک هشدار امنیتی جدی در نظر گرفته شود. پیش از امضای تراکنش نیز باید مقصد و نوع مجوز بررسی شود. اتصال کیف پول به یک dApp به این معنا نیست که تمام درخواست‌های آن برنامه باید بدون بررسی تأیید شوند.

اگر این فرد مجبور باشد ابتدا مفهوم Seed Phrase را یاد بگیرد، یک افزونه نصب کند، شبکه را تنظیم کند و سپس dApp را به کیف پول متصل کند، احتمال دارد فرایند را رها کند.ئPortis تلاش کرد این مسیر را کوتاه کند و تجربه‌ای نزدیک‌تر به «ایجاد حساب و ورود» ارائه دهد. از این نظر، اهمیت Portis تنها در خود محصول نبود؛ بلکه این پروژه نمونه‌ای از تلاش‌های اولیه صنعت برای بهبود User Experience در Web3 محسوب می‌شود.

Portis در یک نگاه

نتیجه‌گیری

Portis یکی از پروژه‌هایی بود که در سال‌های ابتدایی توسعه Web3 تلاش کرد یکی از مهم‌ترین مشکلات این حوزه یعنی پیچیدگی تجربه کاربری را برطرف کند. در شرایطی که بسیاری از کاربران برای استفاده از یک برنامه غیرمتمرکز ابتدا باید افزونه کیف پول نصب می‌کردند و با مفاهیم جدیدی مانند کلید خصوصی، شبکه بلاکچین و اتصال کیف پول آشنا می‌شدند، Portis رویکرد متفاوتی در پیش گرفت و ورود از طریق ایمیل و رمز عبور را به اکوسیستم dAppها آورد. در پشت این تجربه ساده، معماری رمزگذاری سمت Client و امضای تراکنش توسط کاربر قرار داشت و Portis همچنین SDKهایی برای توسعه‌دهندگان فراهم کرده بود تا بتوانند قابلیت اتصال کیف پول را مستقیماً در برنامه‌های خود ادغام کنند. ShapeShift در سال ۲۰۲۰ Portis را خریداری کرد و فناوری آن برای مدتی بخشی از اکوسیستم این مجموعه شد. با این حال، مسیر توسعه Portis ادامه پیدا نکرد و ShapeShift در برنامه‌های سال ۲۰۲۳ خود توقف کیف پول Portis و مهاجرت کاربران را مطرح کرد. به همین دلیل، آموزش‌های قدیمی ساخت حساب، دریافت، ارسال و خرید رمزدارایی در Portis اکنون بیشتر ارزش آموزشی و تاریخی دارند و نباید به‌عنوان راهنمای ایجاد یک کیف پول جدید مورد استفاده قرار گیرند. کاربری که امروز قصد انتخاب کیف پول دارد، بهتر است سرویس‌های فعال، به‌روز و دارای پشتیبانی مستمر را بررسی کند و در انتخاب کیف پول عواملی مانند شیوه مدیریت کلید خصوصی، امکان بازیابی، شبکه‌های پشتیبانی‌شده، سابقه امنیتی و نحوه اتصال به برنامه‌های غیرمتمرکز را در نظر بگیرد. Portis با وجود توقف فعالیت، از نظر تاریخ توسعه کیف پول‌های Web3 پروژه قابل‌توجهی محسوب می‌شود؛ زیرا نشان داد کاهش پیچیدگی رابط کاربری و ساده‌تر کردن فرایند ورود می‌تواند نقش مهمی در گسترش استفاده از برنامه‌های غیرمتمرکز داشته باشد.

نکته برای انتشار در سایت: من عمداً بخش‌های متن اولیه شما درباره «فعال بودن Portis»، «خرید فعلی با کارت»، «KYC فعلی» و «شبکه‌های پشتیبانی‌شده فعلی» را اصلاح کردم، چون انتشار آنها به شکل زمان حال در سال ۲۰۲۶ می‌تواند اطلاعات نادرست به مخاطب بدهد. برای SEO نیز پیشنهاد می‌کنم عنوان مقاله به شکل «کیف پول Portis چیست؟ معرفی پورتیس، آموزش استفاده و بررسی وضعیت فعلی» باشد تا هم کلیدواژه آموزشی شما حفظ شود و هم مقاله از نظر به‌روز بودن مشکل نداشته باشد.